GHB-verslaving: waarom stoppen alleen gevaarlijk is

GHB-verslaving onderscheidt zich van vrijwel elk ander middel door de snelheid. De eerste ontwenningsklachten kunnen al 1 tot 6 uur na de laatste inname beginnen, en stoppen zonder medische begeleiding kan levensgevaarlijk zijn (PMID 34073640).

Er zit een wrange logica in. Dezelfde eigenschap die GHB zo snel uit uw lichaam laat verdwijnen, maakt de ontwenning zo zwaar.

En daar zit precies het probleem dat wij bij Zuivertest terugzien. Van alle stoffen die wij testen, is GHB degene waarbij een schone uitslag het minst zegt over hoe het met u gaat.

Wat maakt GHB zo verslavend?

De korte werkingsduur. GHB wordt in het lichaam snel afgebroken, waardoor het effect na enkele uren wegvalt en de behoefte terugkeert. Bij regelmatig gebruik ontstaat daardoor een patroon waarbij mensen dag en nacht doorgaan, ook 's nachts. Die klok is de kern van de afhankelijkheid.

Het lichaam past zich daar snel op aan. Waar bij alcohol de gewenning zich over maanden tot jaren opbouwt, kan bij GHB in een kwestie van weken lichamelijke afhankelijkheid ontstaan.

Dat verklaart waarom mensen vaak verrast worden. Zij herkennen zich niet in het beeld van een verslaafde, en zijn intussen wel in een schema beland waarin ze de wekker zetten.

Wat GHB in uw lichaam doet tijdens gebruik, staat in ons stuk over GHB en waarom de marge zo klein is.

Wat gebeurt er als u stopt met GHB?

De eerste klachten beginnen doorgaans binnen 1 tot 6 uur: onrust, angst, zweten, trillen, hartkloppingen en slapeloosheid. Het beeld piekt in de eerste 24 tot 48 uur en kan daarna nog 5 tot 15 dagen aanhouden. Bij een deel van de mensen ontstaat verwardheid of een delier (PMID 34073640).

Onderzoekers hebben dat beeld in kaart gebracht bij patiënten in behandeling. Angst, slapeloosheid en tremor kwamen daarbij het vaakst voor, en het beeld liep vaak steiler op dan bij alcohol.

In een Nederlandse observationele studie onder patiënten die een GHB-detoxbehandeling ondergingen, traden complicaties op ondanks medische begeleiding, waaronder delier en ernstige onrust (PMID 37864267).

Dat is dus mét toezicht. Zonder toezicht is er niemand die het ziet aankomen.

Waarom is stoppen zonder begeleiding bij GHB gevaarlijk?

Omdat GHB het zenuwstelsel remt, en dat systeem bij plotseling wegvallen kan doorslaan. Verwardheid, hallucinaties, een sterk verhoogde hartslag en toevallen zijn beschreven. Het beeld lijkt op ernstige alcoholontwenning, maar begint eerder en verloopt sneller (PMID 34073640, PMID 28004314).

In Nederland en België wordt detoxificatie daarom doorgaans klinisch gedaan, waarbij afbouw met farmaceutische GHB of met benzodiazepinen wordt vergeleken en toegepast onder toezicht (PMID 32319006). Dat is werk voor een behandelaar.

Wij geven hier bewust geen afbouwschema en geen doseringen. Niet uit voorzichtigheid, maar omdat dat schema per persoon verschilt en toezicht vereist.

Herkent u verwardheid, hallucinaties, hevig trillen of een toeval bij uzelf of iemand anders, zoek dan direct medische hulp. Bel de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenpost, en bij een aanval 112.

Hoe lang is GHB aantoonbaar in een test?

Kort. GHB is in urine vaak minder dan 12 uur aantoonbaar en in bloed nog korter. Dat is het kortste venster van alle stoffen die Zuivertest test. Precies daardoor ontstaat de meest misleidende situatie in dit hele onderwerp: uw test is schoon terwijl uw ontwenning nog moet beginnen.

Zet die twee klokken naast elkaar en het beeld spreekt voor zich.

De rechterkolom is na twee dagen leeg, terwijl de middelste kolom dan pas op zijn zwaarst is. Neem iemand die op maandagavond stopt en 36 uur later urine inlevert voor een screening. Die uitslag komt negatief terug.

Op dat moment zit diegene midden in de piek.

Dat is geen fout van het lab. Het is precies wat de test hoort te doen: blootstelling meten, niet ontwenning. Hoe lang GHB exact zichtbaar blijft en waarvan dat afhangt, staat in hoe lang blijft GHB aantoonbaar.

Wat kunt u zelf laten testen?

U kunt bij een gecertificeerd laboratorium per stof laten vaststellen wat er in uw monster zit, met een gekwantificeerde waarde in plaats van een streepje. Voor mensen die naast GHB ook andere middelen gebruikten, geeft een breder panel een completer beeld dan een losse test.

Het uitgebreide 10-panel dekt de stoffen die in de praktijk het vaakst naast elkaar voorkomen. Wilt u zelf bepalen welke stoffen erin zitten, dan kan dat met een panel op maat.

Wees eerlijk over wat zo'n uitslag u oplevert. Hij laat zien welke stoffen op dat moment in uw monster zaten. Hij zegt niets over afhankelijkheid, niets over hoeveel u gebruikte en niets over hoe zwaar uw ontwenning wordt.

Wat hij wel doet: hij legt een datum vast. Wie tijdens een herstelperiode met vaste tussenpozen test, bouwt een reeks gedateerde uitslagen op, en dat is iets anders dan één losse momentopname.

Het RIVM publiceert monitoring en risicobeoordelingen van middelen die in Nederland circuleren, en Thuisarts.nl beschrijft wanneer u met problematisch gebruik naar de huisarts gaat.

Als u één ding meeneemt: bij GHB is de test het minst informatieve deel van het verhaal. Ik zou hier eerlijk gezegd de volgorde omdraaien en eerst de afspraak maken, en pas daarna aan testen denken. Bespreek het stoppen met een arts voordat u stopt, niet erna.

Hoe dit patroon zich verhoudt tot andere middelen, leest u in ons overzicht afkickverschijnselen per middel. Voor het spiegelbeeld bij een stimulerend middel, zie cokeverslaving, en voor de andere gevaarlijke ontwenning afkicken van alcohol.

Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Bronnen

• Kamal RM, Dijkstra BAG, van Noorden MS et al., "Characterization of the GHB Withdrawal Syndrome", Journal of Clinical Medicine, 2021 (PMID 34073640)
• Dijkstra BAG, Beurmanjer H, Goudriaan AE et al., "GHB: a life-threatening drug, complications and outcome of GHB detoxification treatment, an observational clinical study", Addiction Science and Clinical Practice, 2023 (PMID 37864267)
• Beurmanjer H, Kamal RM, de Jong CAJ et al., "Tapering with Pharmaceutical GHB or Benzodiazepines for Detoxification in GHB-Dependent Patients: A Matched-Subject Observational Study of Treatment-as-Usual in Belgium and The Netherlands", CNS Drugs, 2020 (PMID 32319006)
• Kamal RM, van Noorden MS, Wannet W et al., "Pharmacological Treatment in gamma-Hydroxybutyrate (GHB) and gamma-Butyrolactone (GBL) Dependence: Detoxification and Relapse Prevention", CNS Drugs, 2017 (PMID 28004314)
• RIVM, drugsmonitoring en risicobeoordeling van psychoactieve stoffen (rivm.nl)
• Thuisarts.nl, informatie over problematisch middelengebruik (thuisarts.nl)