Alcoholgebruik heet problematisch zodra het uw gezondheid, uw werk of uw relaties schaadt. Er hoort geen vast aantal glazen bij. De Nederlandse huisartsenrichtlijn gebruikt daarvoor een gesprek en een vragenlijst, en uitdrukkelijk niet een bloedwaarde.
Dat laatste is opvallend voor een bedrijf dat bloedtesten verkoopt, dus wij zeggen het maar meteen. Voor de vraag of iemand problematisch drinkt, voegt een losse labwaarde volgens die richtlijn weinig toe.
Hieronder leest u welke signalen huisartsen gebruiken, wat de AUDIT-vragenlijst is, en in welke situatie objectieve waarden wel het aangewezen instrument zijn.
Wanneer heet alcoholgebruik problematisch?
Problematisch alcoholgebruik betekent dat het drinken schade veroorzaakt: lichamelijk, psychisch of sociaal. Het gaat om de gevolgen, niet om een grens die u overschrijdt. Iemand die twee glazen per dag drinkt zonder klachten valt er buiten, iemand die in het weekend zijn werk mist mogelijk wel.
Het woord alcoholist gebruiken we hier bewust niet.
Het plakt een etiket op een persoon, terwijl het over gedrag en gevolgen gaat. Die toon helpt ook niemand om het gesprek met de huisarts aan te gaan.
Welke signalen worden het vaakst genoemd?
Huisartsen letten op een patroon, niet op een enkel voorval. Vaker of meer drinken dan u zich voornam, black-outs, afspraken afzeggen en toenemende irritatie horen bij de signalen die het vaakst terugkomen. Lichamelijk kunnen trillen, zweten, maagklachten en slecht slapen meespelen.
Een enkel signaal zegt op zichzelf weinig.
Slecht slapen heeft tientallen oorzaken, en trillende handen ook. Wat telt is de combinatie, en of het beeld over maanden dezelfde kant op wijst.
De invloed van alcohol op uw nachtrust staat los beschreven in alcohol en slaap.
Wat is de AUDIT-vragenlijst?
De AUDIT is een vragenlijst van de Wereldgezondheidsorganisatie over hoeveel en hoe vaak iemand drinkt en welke gevolgen dat heeft. Er bestaat een korte versie van drie vragen, de AUDIT-C. Uw huisarts kan die gebruiken om het gesprek te structureren.
De lijst stelt geen diagnose.
Hij ordent wat u zelf rapporteert, zodat een arts weet waar hij verder op door moet vragen. Een uitkomst bespreekt u dus met uw huisarts, niet met een website.
Wat voegen bloedwaarden hier wel en niet aan toe?
Voor het vaststellen van problematisch alcoholgebruik in de huisartsenpraktijk voegen labwaarden weinig toe. De NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik stelt dat MCV, gamma-GT, ASAT, ALAT en CDT hiervoor geen aanvullende waarde hebben, en raadt routinematige bepaling af.
De reden is statistisch, niet principieel.
Stel: twee mannen hebben allebei een gamma-GT van 78 U/l, ruim boven de bovengrens van ongeveer 40. De één drinkt vijftien glazen per week, de ander drinkt niet en heeft overgewicht. Dezelfde waarde, een heel ander verhaal.
De kans dat iemand met problematisch gebruik een afwijkende waarde laat zien is beperkt, zeker bij een gebruik dat nog niet jarenlang zwaar is. Een normale uitslag pleit iemand dus niet vrij. Wel geldt het omgekeerde: is een waarde om een andere reden bepaald en blijkt hij afwijkend, dan kan dat aanleiding zijn om ernaar te vragen.
| Marker | Wat het meet | Waarde bij deze vraag |
|---|---|---|
| Gamma-GT | leverenzym, gevoelig maar niet specifiek | stijgt ook door overgewicht en medicijnen |
| MCV | grootte van rode bloedcellen | reageert traag, pas na maanden |
| ASAT en ALAT | leverenzymen | stijgen door veel andere oorzaken |
| CDT (%CDT) | variant van transferrine | het meest specifiek, maar pas bij zwaar gebruik |
Wanneer zijn objectieve waarden wel het instrument?
Er is een tweede situatie waarin het niet gaat om herkennen, maar om aantonen. Denk aan een onderzoek naar de rijgeschiktheid, of aan een periode waarin iemand wil laten zien dat hij niet drinkt. Daar is een zelfgerapporteerde vragenlijst juist niet genoeg.
In die context doen CDT, gamma-GT en EtG hun werk wel.
Ze beschrijven een periode die achter u ligt, onafhankelijk van wat iemand vertelt. Hoe die markers zich verhouden leest u in het overzicht over alcohol aantonen, en specifiek voor een controleperiode in zelf uw CDT en EtG controleren.
Wilt u alleen uw CDT-waarde laten bepalen, dan kan een CDT-test voor alcohol dat kwantificeren.
Wat kunt u doen als u zich hierin herkent?
De eerste stap is bijna altijd hetzelfde: bespreek het met uw huisarts. Thuisarts.nl beschrijft in gewone taal wat u kunt verwachten en biedt hulp bij minderen of stoppen. Het RIVM rekent mannen met meer dan 21 glazen per week en vrouwen met meer dan 14 glazen tot de overmatige drinkers.
Stoppen na langdurig zwaar gebruik kan lichamelijke ontwenning geven die begeleiding vraagt.
Overleg dat dus vooraf, en stop niet abrupt op eigen houtje als u dagelijks veel drinkt. Wat er daarna meetbaar verandert, staat in stoppen met alcohol.
Wat mij hierin het meest opvalt: mensen zoeken vaak een test die uitsluitsel geeft, terwijl het antwoord in een gesprek van tien minuten zit. Een getal voelt objectiever, maar het beantwoordt hier een andere vraag.
Herkent u het patroon bij uzelf of bij iemand anders, maak dan een afspraak bij de huisarts en neem de AUDIT-uitkomst mee als u die heeft ingevuld.
Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.
Bronnen
- NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik, Nederlands Huisartsen Genootschap (geraadpleegd juli 2026).
- Wereldgezondheidsorganisatie, AUDIT: the Alcohol Use Disorders Identification Test.
- RIVM, Leefstijlmonitor, alcoholgebruik onder volwassenen, cijfers 2025.
- Thuisarts.nl, "Ik drink vaak alcohol" (geraadpleegd juli 2026).
Auteur
