Strikvragen CBR-onderzoek alcohol: forum versus de psychiater

Er bestaat geen officiële lijst met strikvragen bij het CBR-onderzoek alcohol, wat een forum ook beweert. De psychiater stelt gewone anamnesevragen. Hij legt uw antwoorden naast uw promillage, uw bloedwaarden en het politiedossier. Het enige dat u echt verkeerd kunt doen, is inconsistent zijn.

Dat is niet onze mening, maar de kern van de richtlijn waar de keurend psychiater mee werkt. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en de NVKC herzagen die richtlijn in juli 2026. Hieronder leest u wat er echt wordt gevraagd en gewogen. En wat u zelf vooraf kunt meten.

Wij zien veel mensen die wekenlang forums lezen en toch onvoorbereid het gesprek ingaan. Voorbereiden betekent hier iets anders dan antwoorden uit het hoofd leren. Het betekent uw eigen feiten kennen.

Welke vragen kan ik verwachten tijdens een alcoholonderzoek bij het CBR?

U kunt vragen verwachten over hoeveel en wanneer u drinkt. En over wat er op de dag van de aanhouding gebeurde. De richtlijn vraagt de psychiater door te vragen naar omvang, gevolgen en gedrag rond uw alcoholgebruik. Daarbij hoort ook hoeveel standaardglazen u gemiddeld per keer drinkt.

Concreet gaat het om vier groepen vragen.

• Uw drinkpatroon. Hoeveel glazen per week, hoeveel per keer, en het verschil tussen doordeweeks, weekend, vakantie en feestdagen.
• De aanhouding. Hoe laat u bent aangehouden en hoeveel kilometer u had gereden. En wat u die dag wanneer had gedronken.
• Gevolgen en gedrag. Of drinken u problemen gaf thuis, op het werk of met uw gezondheid. En of anderen er iets van zeiden.
• Andere klachten. Stemming, angst, slaap en concentratie, omdat de psychiater ook andere aandoeningen in kaart brengt.

Een standaardglas bevat volgens het Voedingscentrum ongeveer 10 gram alcohol. Reken uw eigen glazen vooraf om, want een groot glas wijn thuis telt vaak voor twee.

De Gezondheidsraad adviseert geen alcohol te drinken. En anders niet meer dan één glas per dag. Dat is de maat waarmee uw patroon wordt vergeleken.

Waarom noemen forums het strikvragen?

Forums noemen het strikvragen omdat het ene antwoord tegen het andere kan worden afgezet. "Na hoeveel glazen voelt u iets?" lijkt onschuldig, maar zegt iets over gewenning. "Heeft u uw rijbewijs nodig voor uw werk?" lijkt aardig, maar u reed toch met drank op. Dat voelt als een val.

De richtlijn beschrijft hetzelfde mechanisme, alleen zonder de drama. Zelfrapportage over de hoeveelheid alcohol is bij deze onderzoeken "vrij laag" in betrouwbaarheid, schrijft de commissie. Daarom vraagt de psychiater vooral naar gevolgen en gedrag. En hij let op de consistentie van uw verhaal.

Op de advocatensite die op deze zoekopdracht bovenaan staat, lezen we dat 80 procent zakt. Wij hebben voor dat getal geen bron gevonden, en de richtlijn noemt het niet. Neem het niet mee het gesprek in.

Onze positie: de enige echte strikvraag is er een die uw bloed of het proces-verbaal tegenspreekt. Alles wat u vooraf kunt controleren, kunt u dus vooraf kloppend maken. Niet door te sjoemelen, maar door uw eigen cijfers te kennen.

Wat ziet het CBR als alcoholmisbruik?

Het CBR ziet alcoholmisbruik als een psychiatrische diagnose. Die is gebaseerd op alle klinisch relevante gegevens en/of de DSM-5-classificatie stoornis in alcoholgebruik. Het oude begrip "alcoholmisbruik in ruime zin" is in de richtlijn van 2026 losgelaten.

Wie volgens de Regeling eisen geschiktheid misbruik maakt, is ongeschikt. Dat blijft zo tot een recidiefvrije periode van een jaar voorbij is.

Twee zinnen uit de richtlijn zijn voor u het belangrijkst. Ten eerste: een verhoogd promillage bij één aanhouding is "niet genoeg voor een conclusie alcoholmisbruik". Ten tweede: tolerantie kan "niet op grond van de hoogte van het alcoholpromillage bij aanhouding worden gesteld".

Voor de conclusie alcoholmisbruik moeten volgens de richtlijn minstens twee omstandigheden worden aangewezen. Een hoog promillage is er hooguit één van. Een afwijkende CDT, een eerdere aanhouding of een verhaal dat niet klopt, kan de tweede zijn.

Dat is het tegenovergestelde van wat forums beweren. Daar is 1,8 promille zonder zichtbare dronkenschap "het bewijs van tolerantie". De richtlijn zegt: dat mag de psychiater niet zomaar concluderen.

Welke vragenlijst gebruikt de psychiater bij het CBR-onderzoek?

Voor alcohol beveelt de richtlijn de CIDI en/of de CAGE aan als hulpmiddel bij de anamnese. Aan de vier CAGE-vragen moet de psychiater bij een rijgeschiktheidsonderzoek steeds toevoegen: "in de afgelopen twaalf maanden". Een aparte vragenlijst psychiatrisch onderzoek CBR die u vooraf kunt oefenen, bestaat niet.

De CAGE vraagt of u ooit dacht dat u moest minderen. Of u zich ergerde aan kritiek op uw drinken, en of u zich er schuldig over voelde. En of u weleens 's ochtends dronk om op gang te komen. Vier eerlijke antwoorden, geen puzzel.

Voor drugs ligt het anders. De richtlijn drugsmisbruik uit 2022 noemt de ASSIST, de DUDIT en de SDS. Of ze worden gebruikt, laat zij aan de psychiater over. Alleen de DUDIT is in Nederland gevalideerd.

Wat legt de psychiater naast uw antwoorden?

De psychiater legt uw verhaal naast drie andere bronnen: het politiedossier, het lichamelijk onderzoek en de laboratoriumuitslagen. De richtlijn beveelt aan dat de labuitslagen tijdens het gesprek beschikbaar zijn. Een afwijking kan dan direct met u worden besproken. Dat is de "strikvraag" waar forums het over hebben.

Sinds 2020 zitten MCV, ASAT en ALAT niet meer in het protocol. Hun diagnostische waarde was te laag. PEth en EtG in haar of urine beveelt de richtlijn voor deze keuring evenmin aan. De standaardisatie schiet daarvoor tekort. Wat u op forums leest over "de haartest van het CBR" klopt dus meestal niet.

Belangrijk: normale labuitslagen sluiten misbruik niet uit. De richtlijn schrijft dat "niet-afwijkende laboratoriumresultaten niet altijd pleiten tegen het vaststellen van alcoholmisbruik". Een week niet drinken kan de waarden al normaliseren. Andersom bewijst één verhoogde CDT geen misbruik; ook dan zijn twee omstandigheden nodig.

Gelden dezelfde strikvragen bij het CBR-onderzoek drugs?

Bij het CBR-onderzoek drugs zijn de vragen anders, maar het principe is hetzelfde. De richtlijn drugsmisbruik (NVvP, 2022) laat de psychiater vragen welke middelen u gebruikt. En hoe: slikken, roken of spuiten. Ook hoeveel en hoe vaak komt aan bod: elke dag, in het weekend of alleen op feestjes.

En opnieuw gaat het om discrepanties tussen uw verhaal en het dossier.

Eén vraag springt eruit: "Wist betrokkene dat er te veel was gebruikt om te mogen rijden". Daarnaast wordt gevraagd of u alleen of in gezelschap gebruikt. En of u gebruik verzwijgt voor familie.

Het gaat om inzicht, niet om een bekentenis. Wij zien dat mensen hier het vaakst over struikelen.

Het laboratoriumdeel verschilt per middel. De richtlijn heeft aparte biomarkermodules voor cannabis, cocaïne, amfetamine en GHB. Een uitslag documenteert recent gebruik, maar is volgens de richtlijn op zichzelf niet doorslaggevend.

Zuivertest test onder meer cocaïne, amfetamine, ketamine, GHB en 3-MMC, in een panel of losse screening. Cannabis en MDMA testen wij niet. Wilt u vooraf weten waar u staat, kies dan een panel dat bij uw middel past.

Hoe lang geen alcohol voor CBR test?

Er is geen vaste termijn. CDT heeft een halfwaardetijd van ongeveer 15 dagen (Stibler, 1991). Na vier tot zes weken zonder alcohol is een verhoogde waarde bij veel mensen weer normaal. Gamma-GT volgt in enkele weken.

Maar de psychiater vraagt naar uw patroon van de afgelopen twaalf maanden. Niet alleen naar de laatste weken. Ons advies is daarom simpel: reken niet op de kalender.

Stoppen "voor de test" helpt daarom minder dan forums beloven. Een normale CDT naast een verhaal over dagelijks drinken tot vorige maand is juist een discrepantie. Stoppen omdat u wilt stoppen, en dat aantoonbaar volhouden, is iets anders. Bij een tweede onderzoek telt namelijk de recidiefvrije periode van een jaar.

Wat kunt u zelf doen vóór het gesprek?

Ken uw eigen cijfers. Vraag het proces-verbaal op, reken uw drinkpatroon om naar standaardglazen en laat uw CDT en gamma-GT meten. Zo weet u wat de psychiater straks voor zich heeft, in plaats van het daar te horen.

Stel, twee mannen worden op dezelfde zaterdagnacht aangehouden met 1,6 promille. De één zegt "twee biertjes", de ander zegt "een fles wijn". Voor een man van 80 kilo past 1,6 promille ruwweg bij zeven tot acht glazen.

Alleen het tweede verhaal klopt met het getal. Dat verschil is de hele strikvraag, en wij zien het elke week terug.

Uw eigen CDT en gamma-GT lezen

Een CDT-test bij Zuivertest meet dezelfde marker, in een gecertificeerd laboratorium. Het resultaat is van u, en alleen u beslist of u het deelt. Het is geen CBR-keuring en het CBR neemt onze uitslag niet over. Het vertelt u wel wat de psychiater straks ook ziet.

Verder lezen: hoe het CBR-onderzoek naar alcohol en drugs stap voor stap verloopt. Wat de CDT-waarde bij het rijbewijs inhoudt. En hoe lang de uitslag duurt en wat als u zakt.

Is uw rijbewijs net voor het eerst ingevorderd? Lees dan wat er na een eerste invordering door alcohol gebeurt. Bent u al maanden gestopt, dan laat 6 maanden geen alcohol zien wat uw bloed dan toont.

Veelgestelde vragen

Wat is een gesprek met een psychiater bij het CBR?

Het is een onderzoek naar uw rijgeschiktheid door een onafhankelijke psychiater, in opdracht van het CBR. Het gesprek duurt ongeveer drie kwartier en gaat over uw alcohol- of drugsgebruik, uw gezondheid en de aanhouding. De psychiater schrijft daarna een rapport aan het CBR. Het CBR neemt het besluit.

Wat zijn de criteria voor een alcoholonderzoek door het CBR?

Volgens het CBR-beleid volgt een onderzoek bij een promillage boven 1,8, of boven 1,3 als beginnend bestuurder. Ook bij drie aanhoudingen met alcohol in vijf jaar, of als u een blaas- of bloedtest weigerde. Onder die grenzen legt het CBR meestal een cursus op: de LEMA of de EMA. Bij een tweede overtreding kan de recidiveregeling alcohol gelden.

Welke vragen stelt psychiater bij CBR?

Dezelfde soort vragen als bij alcohol: wat, hoeveel, hoe vaak en in welke situaties. En wat er bij de aanhouding gebeurde. Daar komt de vraag bij of u wist dat u te veel had gebruikt om te mogen rijden. De richtlijn laat de psychiater ook naar andere psychische klachten kijken.

Bronnen

• Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en NVKC, richtlijn Alcoholmisbruik in het kader van rijgeschiktheidskeuringen, modules Anamnese, Psychiatrisch onderzoek, Laboratoriumonderzoek en Afweging van de onderzoeksbevindingen, 2026 (richtlijnendatabase.nl)
• Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, richtlijn Drugsmisbruik in het kader van rijgeschiktheidskeuringen, modules Anamnese, Vragenlijsten en Psychiatrisch onderzoek, 2022 (richtlijnendatabase.nl)
• Regeling eisen geschiktheid 2000, paragraaf 8.8, zoals aangehaald in de richtlijn
• Stibler H. Carbohydrate-deficient transferrin in serum: a new marker of potentially harmful alcohol consumption reviewed. Clin Chem. 1991. PMID: 1764777
• Niemelä O. Biomarkers in alcoholism. Clin Chim Acta. 2007. PMID: 17045579
• Trimbos-instituut, alcoholinfo.nl, Alles over de EMA/LEMA-cursus (promillagegrenzen per maatregel)
• Voedingscentrum, standaardglas alcohol; Gezondheidsraad, Richtlijnen goede voeding 2015

Elk testresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.