CBR-onderzoek alcohol en drugs: zo verloopt de procedure

Het CBR-onderzoek naar alcohol of drugs is een verplicht onderzoek naar uw rijgeschiktheid, opgelegd nadat u in het verkeer bent aangehouden. Het bestaat meestal uit vier onderdelen: een bloedonderzoek, een lichamelijk onderzoek, een psychiatrisch onderzoek en een vraaggesprek. De psychiater stuurt binnen ongeveer 8 weken een rapport, en het CBR stuurt u daarna meestal binnen 4 weken de uitslag.

Hieronder leest u stap voor stap hoe de procedure verloopt, welke bloedwaarden het lab bekijkt en wat u in de tussentijd zelf kunt doen.

Wij merken dat de onzekerheid vaak zwaarder weegt dan het onderzoek zelf. Daarom zetten we de feiten hier nuchter op een rij.

Wat is het CBR-onderzoek naar alcohol of drugs?

Het is een onderzoek naar uw rijgeschiktheid dat het CBR oplegt na een melding van de politie. Het CBR wil weten of er sprake kan zijn van alcohol- of drugsmisbruik. Het is geen straf, maar een beoordeling. De strafrechtelijke kant verloopt los hiervan, via het Openbaar Ministerie.

U kunt dus na één aanhouding met twee trajecten te maken krijgen. De rechter kijkt naar de overtreding, het CBR kijkt naar uw rijgeschiktheid.

Het CBR baseert zich op een melding van de politie en op de wettelijke regels rond rijgeschiktheid. Niet iedere aanhouding leidt tot een onderzoek, maar bij een hoog promillage of herhaling is de kans groot. De brief die u ontvangt, vermeldt welke maatregel het CBR oplegt en binnen welke termijn u moet reageren.

Dat onderscheid is belangrijk, want de uitkomsten staan los van elkaar.

Veel mensen schrikken van de brief van het CBR. De toon is formeel en de termijnen zijn strak. Toch is het onderzoek vooral een feitelijke beoordeling: het CBR wil weten of u veilig kunt deelnemen aan het verkeer. Hoe beter u weet wat u kunt verwachten, hoe rustiger u de afspraak in gaat.

Wanneer legt het CBR een onderzoek op?

Het CBR legt een onderzoek op bij een hoog promillage of bij herhaling. Volgens het CBR geldt dit onder meer wanneer u bent aangehouden met een promillage hoger dan 1,8, of wanneer u in vijf jaar drie keer bent aangehouden waarbij het promillage minstens één keer boven 0,5 lag. Ook bij drugs in het verkeer kan een onderzoek volgen.

Voor een beginnend bestuurder liggen de grenzen lager. In de eerste vijf jaar na het rijbewijs gelden strengere regels, waardoor een onderzoek eerder in beeld komt.

Bij drugs in het verkeer kijkt het CBR naar het type situatie en eventuele eerdere meldingen. Een positieve speekseltest bij een staandehouding kan al aanleiding zijn voor een vervolgtraject. Welke stoffen daarbij een rol spelen, verschilt per geval.

Het CBR beoordeelt elke situatie apart.

Welke maatregelen kan het CBR opleggen?

Het onderzoek naar rijgeschiktheid is de zwaarste maatregel, maar niet de enige. Bij lichtere situaties kan het CBR een educatieve maatregel opleggen, zoals een cursus over alcohol en verkeer. Welke maatregel volgt, hangt af van het promillage en uw voorgeschiedenis. Het CBR maakt die keuze, niet de politie of de rechter.

Een educatieve maatregel kost tijd en geld, maar laat uw rijbewijs meestal in stand. Een onderzoek naar rijgeschiktheid kan wel gevolgen hebben voor de geldigheid van uw rijbewijs.

Werkt u in een functie waar nuchterheid telt, dan speelt soms ook een werkgeverskader. Dat is iets anders dan het CBR. Lees daarover in drugstest op het werk: wat mag uw werkgever.

Hoe verloopt het onderzoek, stap voor stap?

Het onderzoek bestaat meestal uit vier onderdelen op één afspraak. U geeft bloed, een arts doet een lichamelijk onderzoek, en een psychiater voert een gesprek en een vraaggesprek. Het gesprek met de psychiater duurt ongeveer 35 tot 45 minuten. De bloedafname zelf duurt vaak niet langer dan vijf minuten.

De psychiater weegt alle onderdelen samen. Eén losse waarde geeft dus niet het hele beeld.

Wat de psychiater wil weten

In het gesprek bespreekt de psychiater uw alcohol- of drugsgebruik, uw gezondheid en de situatie rond de aanhouding. De vragen kunnen gaan over hoeveel en hoe vaak u drinkt of gebruikt, of u eerder problemen had, en hoe uw dagelijks leven eruitziet. Eerlijke antwoorden helpen om een reëel beeld te vormen.

Bij het lichamelijk onderzoek let de arts op aanwijzingen die kunnen passen bij langdurig fors alcoholgebruik. Ook dat is een aanwijzing, geen op zichzelf staand bewijs.

Welke bloedwaarden meet het lab?

Het lab kijkt vooral naar CDT en gamma-GT. CDT staat voor carbohydrate deficient transferrine, een eiwit in het bloed dat kan stijgen bij langdurig en fors alcoholgebruik over meerdere weken. Gamma-GT is een leverenzym dat onder meer kan stijgen bij alcoholgebruik, maar ook door andere oorzaken. Beide waarden zijn aanwijzingen, geen sluitend bewijs.

In de richtlijn rond rijgeschiktheid en alcohol, beschreven in de Richtlijnendatabase, worden deze waarden gebruikt als onderdeel van een breder oordeel. Het CBR leest ze dus niet als een losse score.

CDT geldt als een vrij specifieke marker voor langdurig hoog alcoholgebruik, terwijl gamma-GT gevoeliger is maar minder specifiek. Een gamma-GT kan namelijk ook stijgen door medicijngebruik, overgewicht of een leveraandoening. Door beide samen te bekijken, ontstaat een vollediger beeld dan met één waarde.

Wat een afwijkende CDT-waarde kan betekenen, leest u in CDT te hoog: oorzaken van een afwijkende waarde. De rol van CDT bij het rijbewijs staat in CDT-waarde en rijbewijs.

Wilt u alvast weten welke alcoholmarkers er bestaan, dan helpt ons overzicht alcohol aantonen met CDT, EtG en een bloedtest.

Het is goed om te weten dat ook andere factoren een CDT- of gamma-GT-waarde kunnen beïnvloeden. Denk aan bepaalde leveraandoeningen of zeldzame varianten in transferrine. Een verhoogde waarde betekent dus niet automatisch misbruik. De arts kijkt naar het totaalbeeld, niet naar één getal.

Wat kost het CBR-onderzoek?

U betaalt het onderzoek zelf. De kosten lopen doorgaans in de honderden euro's en hangen af van het soort onderzoek en de keurende instantie. Het CBR brengt kosten in rekening voor het traject, en daar kunnen kosten van de keurend arts of psychiater bovenop komen. Kijk voor actuele bedragen altijd op cbr.nl.

De rekening komt bovenop een eventuele boete of straf uit de strafzaak. Dat maakt de financiële kant voor veel mensen extra vervelend.

Houd er rekening mee dat een herkeuring of second opinion later vaak opnieuw kosten met zich meebrengt.

Wat is de recidiveregeling en de recidiefvrije periode?

De recidiveregeling is een strengere maatregel bij herhaald of zwaar alcoholgebruik in het verkeer. Bij een tweede overtreding binnen vijf jaar, of bij een zeer hoog promillage, kan uw rijbewijs ongeldig worden verklaard. Daarna kan het CBR een recidiefvrije periode van een jaar als voorwaarde stellen voordat u opnieuw een rijbewijs mag aanvragen.

In die periode laat u zien dat u langere tijd vrij bent van problematisch alcoholgebruik. De bloedwaarden CDT en EtG spelen daarin een rol.

De volledige uitleg staat in recidiveregeling alcohol: gevolgen voor uw rijbewijs.

De recidiefvrije periode voelt voor veel mensen als het zwaarste deel. U moet niet alleen stoppen, maar dat ook over langere tijd kunnen laten zien. Juist daarom willen sommige mensen tussentijds zelf weten waar ze staan, zonder dat dit met het CBR wordt gedeeld.

Hoe lang duurt het en wanneer krijgt u de uitslag?

Reken op enkele weken tot maanden. De psychiater stuurt het rapport meestal binnen ongeveer 8 weken naar het CBR. Het CBR stuurt u daarna vaak binnen 4 weken een brief met de uitslag. De laboratoriumuitslagen kunnen langer onderweg zijn, soms tot ongeveer 12 weken na de afspraak.

Die wachttijd voelt voor veel mensen lang. Een overzicht van de stappen en mogelijke uitkomsten vindt u in uitslag CBR-onderzoek: hoe lang duurt het en wat als u zakt.

U hoeft in die periode niet stil te zitten. U kunt uw afspraken op orde houden, vragen verzamelen voor de keuring en uw eigen situatie rustig in kaart brengen. Goede voorbereiding maakt de uitslag niet anders, maar wel begrijpelijker.

Hoort bij uw traject een gezondheidsverklaring, lees dan gezondheidsverklaring bij het rijbewijs.

Wat kunt u zelf doen om zekerheid te krijgen?

U kunt zelf, op uw eigen moment, uw alcoholmarkers laten controleren. Een privételing bij Zuivertest geeft u een gekwantificeerde waarde die alleen u ziet. Dat kan rust geven tijdens een lange procedure. Het is een persoonlijke controle en geen vervanging van het officiële CBR-onderzoek, en het voorspelt de uitslag van het CBR niet.

Wij vinden dat u recht heeft op inzicht in uw eigen situatie, zonder dat iemand anders meekijkt.

Sommige mensen laten hun CDT meerdere keren bepalen, bijvoorbeeld aan het begin en verderop in de recidiefvrije periode. Zo ziet u zelf een lijn over tijd in plaats van één los getal. Onthoud wel dat een waarde een momentopname blijft en dat alleen een arts die voor u kan duiden.

Hoe u uw CDT en EtG zelf volgt, leest u in zelf uw CDT en EtG controleren tijdens de recidiefvrije periode. Wilt u één waarde gericht laten bepalen, dan kunt u de alcohol CDT-test gebruiken.

Bespreek uw alcoholgebruik en eventuele zorgen ook met uw huisarts. Op Thuisarts.nl staat begrijpelijke informatie over alcohol en gezondheid, en uw huisarts kan u helpen bepalen of verdere stappen nodig zijn.

Veelgestelde vragen over het CBR-onderzoek

Kan ik het CBR-onderzoek weigeren?

Als u niet meewerkt aan het opgelegde onderzoek, kan het CBR uw rijbewijs ongeldig verklaren. Meewerken is dus meestal de enige route om uw rijbewijs te behouden of terug te krijgen. Heeft u vragen over uw rechten, dan kunt u juridisch advies inwinnen.

Telt één keer stevig drinken al mee?

Het CBR kijkt vooral naar een patroon, niet naar één avond. De bloedwaarden CDT en gamma-GT zeggen iets over langduriger gebruik. Eén keer drinken verandert die waarden meestal niet sterk, al kan dat per persoon verschillen.

Moet ik stoppen met alcohol voor het onderzoek?

Dat is een persoonlijke keuze en geen advies dat wij u kunnen geven. Wilt u uw alcoholgebruik aanpassen, bespreek dat dan met uw huisarts. Op Thuisarts.nl vindt u informatie en hulp bij minderen of stoppen.

Wat gebeurt er als ik zak voor het onderzoek?

Wordt u ongeschikt verklaard, dan krijgt u voorlopig geen geldig rijbewijs. U kunt mogelijk bezwaar maken of later een nieuwe aanvraag doen na een recidiefvrije periode. Wat in uw situatie kan, leest u in uitslag CBR-onderzoek: hoe lang duurt het en wat als u zakt.

Bronnen

• CBR, "Onderzoek naar uw alcoholgebruik" en "Recidiefvrije periode" (cbr.nl)
• Richtlijnendatabase, "Alcoholmisbruik in het kader van rijgeschiktheidskeuringen" (richtlijnendatabase.nl)
• RIVM, informatie over alcohol en gezondheid (rivm.nl)
• Thuisarts.nl, informatie over alcohol en het lichaam (thuisarts.nl)

Elk testresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.