Wat een test na een zware avond nog ziet, hangt af van welke test u bedoelt. Uw bloed is doorgaans binnen een etmaal weer alcoholvrij. EtG in uw urine kan bij zwaar gebruik 40 tot 130 uur aantoonbaar blijven (PMID 18971292). En uw CDT beweegt waarschijnlijk helemaal niet.
Die drie antwoorden op één avond zorgen voor de meeste misverstanden die ik tegenkom.
Wat wordt bedoeld met binge drinken?
Binge drinken is in korte tijd zoveel drinken dat uw bloedalcoholgehalte fors oploopt. In de praktijk hanteert men vaak vier glazen voor vrouwen en zes voor mannen binnen ongeveer twee uur. Het RIVM meet dit gedrag in de Leefstijlmonitor, omdat het los staat van de vraag hoeveel iemand over een hele week drinkt.
Iemand kan doordeweeks niets drinken en in het weekend toch stevig bingen. Voor uw lichaam is dat een ander patroon dan elke dag een glas, en voor een test ook.
Wat gebeurt er in uw lichaam tijdens en na een binge?
Meer dan een kater. Bij gezonde vrijwilligers verhoogde één binge de hoeveelheid endotoxine in het bloed, samen met bacterieel DNA uit de darm en een stijging van ontstekingsstoffen als TNF-alfa en IL-6 (PMID 24828436). De darmwand wordt tijdelijk doorlaatbaarder, en het immuunsysteem reageert daarop.
Opvallend in dat onderzoek: vrouwen hadden bij dezelfde inname een hoger bloedalcoholgehalte en meer endotoxine dan mannen.
Uw hart merkt het ook. In een onderzoek waarin deelnemers gemiddeld 8,4 standaardglazen dronken, steeg de hartslag van 72 naar 80 slagen per minuut en daalde de hartslagvariabiliteit tijdens de katerfase (PMID 33548379). Drie deelnemers kregen boezemfibrilleren, 11, 29 en 34 uur na de binge.
Dat waren drie mensen in een kleine groep, dus lees het niet als een kans die voor u geldt. Lees het als de reden dat het verschijnsel een naam heeft gekregen.
Hoe snel breekt uw lichaam de alcohol af?
Ongeveer 0,15 gram per liter bloed per uur, als vuistregel voor een gematigde drinker. Uit een groot forensisch overzicht komt een spreiding van 0,10 tot 0,15 g/L per uur bij nuchtere deelnemers en 0,15 tot 0,20 bij mensen die gegeten hebben (PMID 20304569). Bij zware drinkers ligt het tempo hoger, tot 0,35 g/L per uur.
Wat dat betekent: acht glazen zijn niet in vier uur weg. Koffie, een douche en een stevige wandeling veranderen daar niets aan, want de lever bepaalt het tempo.
Wat ziet een test de volgende dag nog?
Dat verschilt per test, en het verschil is groot. Bloed en blaas kijken naar de alcohol zelf en zijn daarom kortstondig. Urine-EtG kijkt naar een afbraakstof en blijft veel langer positief. CDT kijkt naar een patroon van weken en ziet één avond simpelweg niet.
| Tijd na het laatste glas | Bloed of blaastest | EtG in urine | CDT in bloed |
|---|---|---|---|
| 0 tot 6 uur | Aantoonbaar, daalt met circa 0,15 g/L per uur | Aantoonbaar | Onveranderd |
| 6 tot 12 uur | Vaak nog aantoonbaar na een zware avond | Aantoonbaar | Onveranderd |
| 12 tot 24 uur | Doorgaans niet meer aantoonbaar | Meestal nog aantoonbaar | Onveranderd |
| 24 tot 48 uur | Niet aantoonbaar | Wisselend, bij zes glazen of minder vaak al negatief | Onveranderd |
| 48 tot 130 uur | Niet aantoonbaar | Alleen nog na zwaar of aanhoudend gebruik | Onveranderd |
Die laatste twee rijen verdienen uitleg. De vaak genoemde "80 uur" voor EtG komt uit onderzoek bij zware drinkers. Bij een enkele avond is het venster korter en sterk dosisafhankelijk: in een dosisonderzoek was de gevoeligheid na 48 uur laag bij zes glazen of minder (PMID 24773137).
Stel, u drinkt zaterdagavond 8 glazen en wordt maandagochtend gescreend. Uw bloed is dan al ruim een dag alcoholvrij. Uw urine kan nog EtG bevatten. Uw CDT is niet bewogen.
Verhoogt één zware avond uw CDT-waarde?
Vrijwel zeker niet. CDT reageert op aanhoudend zwaar gebruik, niet op een enkele piek. In een gecontroleerd onderzoek dronken 51 gezonde mannen drie weken lang dagelijks 20 tot 80 gram alcohol. Zelfs in de groepen met 80 gram per dag veranderde het CDT-percentage bij de meesten niet significant (PMID 8844032).
De onderzoekers concludeerden dat CDT niet gevoelig is voor kortdurend zwaar drinken bij gezonde mensen. Dat is precies wat de marker bruikbaar maakt in beoordelingen: hij ruist niet mee met het weekend.
Hoe u die CDT-waarde in context leest, staat in alcohol aantonen. Een verhoogde leverwaarde na een periode van drinken is weer een ander verhaal, en dat leest u in gamma-GT te hoog.
Is binge drinken erger dan elke dag een glas?
Voor sommige risico's wel. De piekbelasting van acht glazen op één avond doet iets anders met uw hart, darm en immuunsysteem dan acht glazen verspreid over een week. De Gezondheidsraad adviseert niet voor niets een dagmaximum en niet alleen een weektotaal.
Ik zou de vergelijking niet te ver doortrekken. Beide patronen brengen risico's mee, ze brengen alleen niet dezelfde risico's mee.
Wat u zelf kunt laten meten
Wilt u weten wat er in uw urine zit, dan kijkt ethyl-glucuronide naar recent alcoholgebruik. Wilt u weten of uw drinkpatroon over weken zichtbaar is, dan is een CDT-test voor alcohol de marker die daarbij hoort.
Weet u niet zeker hoeveel glazen u eigenlijk drinkt, begin dan bij het standaardglas. Bij thuis inschenken is één glas zelden één glas. En het volledige overzicht van aantoonbaarheid per matrix staat in hoe lang alcohol aantoonbaar is.
Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.
Bronnen
- Helander A. e.a., "Detection times for urinary ethyl glucuronide and ethyl sulfate in heavy drinkers during alcohol detoxification", Alcohol and Alcoholism, 2009 (PMID 18971292)
- Jatlow P.I. e.a., "Ethyl glucuronide and ethyl sulfate assays in clinical trials, interpretation, and limitations", Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 2014 (PMID 24773137)
- Voskoboinik A. e.a., "Acute electrical, autonomic and structural effects of binge drinking: insights into the holiday heart syndrome", International Journal of Cardiology, 2021 (PMID 33548379)
- Bala S. e.a., "Acute binge drinking increases serum endotoxin and bacterial DNA levels in healthy individuals", PLoS One, 2014 (PMID 24828436)
- Lesch O.M. e.a., "Carbohydrate-deficient transferrin as a marker of alcohol intake: a study with healthy subjects", Alcohol and Alcoholism, 1996 (PMID 8844032)
- Jones A.W., "Evidence-based survey of the elimination rates of ethanol from blood", Forensic Science International, 2010 (PMID 20304569)
- RIVM, Leefstijlmonitor, cijfers over overmatig en zwaar drinken (rivm.nl)
- Gezondheidsraad, Richtlijnen goede voeding (gezondheidsraad.nl)
Auteur
