Cokeverslaving: de crash, de craving en wat een test ziet

Bij cokeverslaving loopt het verschil tussen hoe u zich voelt en wat een test ziet het verst uiteen van alle middelen die wij testen. Cocaïne is in urine doorgaans na 2 tot 4 dagen verdwenen, terwijl stemmings- en slaapklachten na het stoppen wekenlang kunnen aanhouden (PMID 10812287).

Dat betekent iets ongemakkelijks. Op het moment dat u er het slechtst aan toe bent, is uw uitslag al schoon.

Wij zien die combinatie vaak terug bij mensen in een sollicitatietraject. De test is geen probleem meer, en het stoppen zelf wel.

Wat gebeurt er als u stopt met coke?

Waar alcohol een storm geeft, geeft cocaïne een leegte. De eerste dagen worden vaak de crash genoemd: uitputting, veel slapen, enorme eetlust, somberheid en prikkelbaarheid. Het beeld begint binnen uren, is het zwaarst op dag 1 tot 3, en zakt daarna langzaam over 1 tot 3 weken.

Er is bij cocaïne zelden een medisch gevaarlijke ontwenning zoals bij alcohol of GHB. Dat maakt het niet licht.

In een prospectief onderzoek onder poliklinische gebruikers werden stemming, slaap en ontwenningsklachten gevolgd na het stoppen. Die klachten hielden aan tot ver voorbij het moment waarop urine niets meer liet zien (PMID 10812287).

Wat cocaïne tijdens gebruik met uw organen doet, staat in wat doet coke met uw lichaam.

Hoe lang duurt de craving na het stoppen?

Langer dan de lichamelijke klachten. Het verlangen naar cocaïne kan weken tot maanden blijven opspelen, vaak in golven en vaak uitgelokt door plaatsen, mensen of situaties die met gebruik verbonden zijn. Die fase wordt post-acute ontwenning genoemd en verloopt niet rechtlijnig.

Juist het golvende karakter zorgt voor terugval. U hebt drie goede dagen en denkt dat u eruit bent, en dag vier voelt als dag één.

In een systematische review naar behandeluitkomsten bij cocaïnegebruiksstoornis kwam die periode naar voren als bepalend voor het verloop (PMID 38720357). Niet de eerste week, maar de weken daarna.

Er bestaat geen test die u vertelt hoe ver u in die fase bent. Wat een test wel kan bevestigen, is dat er in die weken niets is bijgekomen.

Waarom is coke met alcohol extra riskant?

Omdat uw lever bij die combinatie een derde stof aanmaakt: cocaethyleen. Dat is een eigen werkzame verbinding die alleen ontstaat als cocaïne en alcohol samen aanwezig zijn, en die langer in het lichaam blijft dan cocaïne zelf. In onderzoek is die combinatie in verband gebracht met een zwaardere belasting van het hart dan elk middel afzonderlijk (PMID 12133112).

In de Nederlandse praktijk is dit geen randgeval. Coke en alcohol samen is eerder regel dan uitzondering.

Onder bestuurders die in Noordoost-Italië werden onderzocht, bleek gecombineerd gebruik van alcohol en cocaïne een herkenbaar en risicovol patroon (PMID 30007323).

Voor het stoppen betekent dat iets praktisch. Wie beide gebruikte, heeft met twee ontwenningsbeelden tegelijk te maken, en alcohol is daarvan degene die medisch begeleid moet worden. Lees daarvoor afkicken van alcohol.

Hoe lang is cocaïne aantoonbaar na het stoppen?

Een laboratorium meet vooral benzoylecgonine, de afbraakstof van cocaïne. In urine is die doorgaans 2 tot 4 dagen aantoonbaar, bij zwaar en langdurig gebruik iets langer. In haar kijkt een analyse maanden terug. De klachten lopen op een heel andere klok.

Neem twee mensen die op dezelfde dag stoppen, na 6 maanden weekendgebruik. Beiden leveren op dag zes urine in. Beiden krijgen een negatieve uitslag.

De een voelt zich redelijk, de ander denkt de hele dag aan gebruiken. Op papier zijn ze identiek.

Hoe lang cocaïne precies zichtbaar blijft en waarvan dat afhangt, staat in hoe lang blijft cocaïne aantoonbaar.

Wat kunt u laten testen?

U kunt bij een geaccrediteerd laboratorium per stof laten vaststellen wat er in uw monster zit, met een gekwantificeerde waarde in plaats van een streepje op een thuistest. Voor wie naast cocaïne ook andere middelen gebruikte, geeft een breder panel een completer beeld.

Een cocaïne screening kunt u zonder verwijzing laten doen, en alleen u ziet de uitslag. Wilt u zelf bepalen welke stoffen erin zitten, dan kan dat met een panel op maat.

Verwacht er niet meer van dan het is. Een uitslag zegt of een stof in uw monster zat, niet of u verslaafd bent en niet hoe zwaar uw weken worden.

Blijven somberheid of slaapproblemen na een paar weken aanhouden, dan hoort dat bij een huisarts. Het RIVM houdt de Nederlandse cijfers over cocaïnegebruik bij, en Thuisarts.nl beschrijft wanneer u met problematisch gebruik bij de huisarts terechtkunt.

Wat vandaag helpt: noteer de datum van uw laatste gebruik en houd hem bij. Bij cocaïne verschuift de betekenis van elke uitslag met die ene datum.

Ik vind cocaïne om die reden het lastigste middel van dit rijtje om over te schrijven. De uitslag is snel geruststellend, en mijn ervaring is dat juist die geruststelling mensen op week twee overvalt.

Hoe cocaïne zich verhoudt tot de andere middelen, staat in afkickverschijnselen per middel. Wilt u onthouding over langere tijd aantoonbaar maken, lees dan abstinentie, en voor een middel waarbij de ontwenning juist levensgevaarlijk is GHB-verslaving.

Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Bronnen

• Coffey SF, Dansky BS, Carrigan MH, Brady KT, "Acute and protracted cocaine abstinence in an outpatient population: a prospective study of mood, sleep and withdrawal symptoms", Drug and Alcohol Dependence, 2000 (PMID 10812287)
• Rodrigues LSS, Fernandes JM, de Melo E et al., "Predictors of cocaine use disorder treatment outcomes: a systematic review", Systematic Reviews, 2024 (PMID 38720357)
• Pennings EJM, Leccese AP, de Wolff FA, "Effects of concurrent use of alcohol and cocaine", Addiction, 2002 (PMID 12133112)
• Favretto D, Visentin S, Stocchero G et al., "The Dangerous Pattern of Concurrent Use of Alcohol and Cocaine Among Drunk-Drivers of Northeast Italy", Alcohol and Alcoholism, 2018 (PMID 30007323)
• RIVM, cijfers en risicobeoordeling rond cocaïnegebruik in Nederland (rivm.nl)
• Thuisarts.nl, informatie over problematisch middelengebruik (thuisarts.nl)