Hoe breekt uw lichaam drugs en alcohol af?

Uw lever en nieren doen het meeste werk bij het afbreken van drugs en alcohol. De lever zet stoffen om met enzymen, vooral het CYP-systeem. De nieren voeren restproducten af via de urine.

Hoe snel dit gaat, hangt vooral af van de halfwaardetijd van een stof. U kunt dit proces niet zinvol versnellen. U kunt eigenlijk alleen wachten.

Hoe verwerkt uw lichaam drugs en alcohol?

Uw lichaam ziet drugs en alcohol als lichaamsvreemde stoffen. De lever breekt ze stap voor stap af met enzymen, waaronder het CYP-systeem. De nieren filteren het bloed en voeren restproducten af via de urine. Een klein deel verlaat het lichaam via de adem, het zweet en de ontlasting.

De afbraak gebeurt meestal in twee fasen. In de eerste fase maken enzymen de stof reactiever. In de tweede fase koppelt het lichaam er een wateroplosbaar deeltje aan vast.

Zo wordt een vetoplosbare stof langzaam omgezet in een vorm die de nieren kunnen afvoeren.

De lever is het belangrijkste orgaan voor deze omzetting. Enzymen knippen een stof in kleinere delen die beter oplossen in water. Daarna kunnen de nieren die delen uitscheiden.

Bij alcohol werken twee enzymen samen. Eerst ontstaat aceetaldehyde, daarna azijnzuur. Dat azijnzuur breekt het lichaam verder af tot water en koolzuur.

Niet elke stof volgt dezelfde route. Sommige stoffen verlaten het lichaam vrijwel onveranderd via de urine. Andere stoffen worden eerst omgezet in afbraakproducten, die soms langer aantoonbaar blijven.

Wat is een halfwaardetijd?

De halfwaardetijd is de tijd waarin de hoeveelheid van een stof in uw bloed met de helft daalt. Heeft een stof een halfwaardetijd van vier uur, dan is na vier uur nog ongeveer de helft over. Na nog eens vier uur is dat een kwart.

Deze maat helpt inschatten hoe lang een stof meetbaar blijft. Hoe langer de halfwaardetijd, hoe trager de daling. Veel drugs hebben een halfwaardetijd van enkele uren, al verschilt dat per stof en per persoon.

Alcohol vormt een uitzondering. Het lichaam verwerkt alcohol op een vrij vaste snelheid, niet via een vaste halfwaardetijd. Globaal verwerkt een volwassen lichaam ongeveer een standaardglas per uur, al kan dat per persoon verschillen.

Een halfwaardetijd zegt dus iets over snelheid, niet over of een stof nog aantoonbaar is.

De halfwaardetijd hangt samen met het detectievenster. Een stof met een lange halfwaardetijd blijft doorgaans langer meetbaar. Toch bepaalt ook de testmethode hoe lang iets zichtbaar is.

Afbraakproducten kunnen een eigen, langere halfwaardetijd hebben. Daardoor blijft een test soms positief terwijl u allang niets meer voelt.

Wilt u meer weten over meetbaarheid in de tijd? Lees dan hoe lang drugs aantoonbaar blijven.

Wat bepaalt hoe snel een stof verdwijnt?

De snelheid hangt af van de stof zelf en van uw lichaam. Een goede lever- en nierfunctie helpt bij een vlottere afbraak. Leeftijd, hydratatie, genetische aanleg en andere medicijnen kunnen de snelheid mogelijk beïnvloeden. Daardoor verloopt de afbraak bij de ene persoon sneller dan bij de andere.

Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft per geneesmiddel hoe het wordt afgebroken en uitgescheiden. Die informatie laat zien hoe groot de verschillen tussen stoffen kunnen zijn.

De tabel geeft alleen een algemeen beeld. De echte snelheid kan per persoon verschillen.

Hydratatie speelt vooral een rol bij stoffen die via de urine verdwijnen. Voldoende drinken helpt de nieren hun werk te doen. Het versnelt de afbraak in de lever echter niet.

Genetische verschillen in enzymen spelen ook een rol. Sommige mensen hebben enzymen die sneller werken, andere juist trager. Dat verklaart deels waarom dezelfde dosis bij twee mensen anders uitpakt.

Veel mensen denken dat zweten of afvallen helpt. Lees waarom dat tegenvalt in ons artikel over sporten, zweten en de afbraak van drugs.

Kunt u de afbraak versnellen?

Niet echt. Uw lever werkt op een eigen tempo dat u nauwelijks kunt bijsturen. Water drinken, koffie, sporten of een sauna versnellen de enzymen in de lever niet aantoonbaar. Het enige dat betrouwbaar helpt, is tijd geven zodat het lichaam de stof rustig verwerkt.

Detoxdranken en kuren beloven vaak een snelle reiniging. Het bewijs daarvoor is mager. Veel producten verdunnen hooguit tijdelijk de urine, zonder de afbraak echt te versnellen.

Tijd blijft de enige factor waar u echt op kunt rekenen.

Meer hierover leest u in werken detoxkuren en ontgiftingsdranken echt? en in onze uitleg over wat detox wel en niet doet.

RIVM en Thuisarts.nl geven betrouwbare uitleg over alcohol en middelen in het lichaam. Wilt u uw eigen status rustig nakijken? Met het uitgebreide 10-panel controleert u meerdere stoffen tegelijk, met een professionele beoordeling erbij.

Bronnen

• RIVM, informatie over alcohol en drugs in het lichaam.
• Thuisarts.nl, uitleg over alcohol en gezondheid.
• Farmacotherapeutisch Kompas, afbraak en uitscheiding van geneesmiddelen.

Elk testresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.