Hoe lang blijft nicotine (cotinine) aantoonbaar?

Nicotine verdwijnt vrij snel uit het lichaam, maar cotinine blijft langer aantoonbaar. Laboratoria meten daarom meestal cotinine, de belangrijkste afbraakstof van nicotine. In urine is cotinine vaak ongeveer 3 tot 4 dagen aantoonbaar na stoppen bij incidenteel gebruik, mogelijk langer bij regelmatig gebruik.

Wilt u uw eigen status rustig nagaan, dan helpt het om te weten wat zo'n test meet en hoelang een spoor kan blijven. Dit artikel zet de globale detectievensters op een rij. De exacte waarden kunnen per persoon verschillen.

Wat is cotinine?

Cotinine is de belangrijkste stof die ontstaat wanneer uw lichaam nicotine afbreekt. Omdat nicotine zelf snel verdwijnt, geeft cotinine een stabieler beeld van blootstelling. Een laboratorium meet daarom meestal cotinine in plaats van nicotine. De waarde kan iets zeggen over recente blootstelling, niet over de precieze hoeveelheid.

De halfwaardetijd van cotinine is langer dan die van nicotine. Daardoor blijft cotinine na de laatste blootstelling nog een tijd meetbaar. Dit maakt cotinine een bruikbare maat om recente blootstelling globaal in te schatten.

Nicotine komt niet alleen uit sigaretten. Ook een e-sigaret, snus of een nicotinepleister kan de cotininewaarde verhogen. Dat geldt mogelijk ook bij sommige vormen van meeroken.

Cotinine wordt onder meer in urine, bloed en speeksel gemeten. Welke matrix het meest geschikt is, hangt af van uw vraag en het gewenste venster.

Cotinine zegt dus iets over blootstelling aan nicotine, ongeacht de bron.

Hoe lang blijft nicotine (cotinine) aantoonbaar?

Het detectievenster hangt af van de gebruikte matrix en van hoe vaak iemand wordt blootgesteld. In urine is cotinine bij incidenteel gebruik vaak ongeveer 3 tot 4 dagen aantoonbaar. Bij regelmatig gebruik kan dit mogelijk langer zijn. In bloed en speeksel gaat het meestal om enkele dagen, in haar mogelijk om maanden.

Deze waarden zijn een globale richtlijn en geen vaste uitkomst. Wilt u meer weten over hoelang stoffen in het algemeen aantoonbaar blijven, lees dan hoe lang blijven drugs aantoonbaar.

Bij zeer intensief en langdurig gebruik kan het venster verder oplopen. Dit verschilt sterk per persoon en is geen vaste regel.

Houd er rekening mee dat verschillende laboratoria andere grenswaarden kunnen hanteren. Daardoor kan dezelfde blootstelling bij de ene test net positief en bij de andere net negatief uitvallen.

Een test kan kwalitatief of kwantitatief zijn. Een kwalitatieve test geeft alleen positief of negatief aan. Een kwantitatieve test geeft een waarde, die mogelijk meer context biedt.

Wat beïnvloedt het detectievenster?

Meerdere factoren bepalen hoelang cotinine zichtbaar blijft. Hoe vaak en hoeveel iemand is blootgesteld speelt een grote rol. Ook stofwisseling, leeftijd, nierfunctie en vochtinname kunnen meespelen. Daarnaast bepaalt de gekozen matrix en de cut-off waarde van de test of een laag spoor nog wordt opgepikt.

Ook het soort nicotineproduct kan invloed hebben. Een e-sigaret, kauwtabak of pleister levert nicotine op een andere manier aan. De totale blootstelling bepaalt mede hoe hoog de cotininewaarde uitvalt.

Meeroken kan soms een lage cotininewaarde geven, zonder dat iemand zelf rookt. Dit is meestal een laag spoor en hangt af van de mate van blootstelling. De grens waarboven een test positief is, heet de cut-off waarde.

Veel drinken verandert de concentratie in urine tijdelijk, maar verkort het echte venster meestal niet wezenlijk. Een laag spoor kan zo soms net onder de grens vallen.

Lees meer over hoe die grens werkt in wat is een cut-off waarde bij een drugstest. Ook het verschil tussen een test thuis en in het lab speelt mee, zie thuis-drugstest vs labtest.

Hoe laat u cotinine testen?

Bij Zuivertest kunt u cotinine laten meten als onderdeel van een panel op maat. U geeft zelf aan welke waarden u wilt nagaan, waarna een gecertificeerd laboratorium de analyse uitvoert. Zo controleert u rustig uw eigen status, op een moment dat het u uitkomt. Een laboratoriumtest is doorgaans nauwkeuriger dan een teststrip thuis.

U kiest zelf welke waarden u wilt opnemen in uw panel. Na de afname analyseert het laboratorium het monster volgens een vaste methode. U ontvangt daarna een overzicht van uw resultaten.

Wilt u zo'n test regelen, dan kunt u eenvoudig een panel op maat samenstellen. Overweegt u te stoppen met roken, dan vindt u betrouwbare informatie en hulp via Thuisarts.nl.

Zo houdt u zelf de regie over wat u laat onderzoeken.

Betrouwbare achtergrond over nicotine en meeroken vindt u ook bij het RIVM.

Bronnen

• RIVM, informatie over roken, nicotine en meeroken.
• Thuisarts.nl, informatie over stoppen met roken.
• Trimbos-instituut, informatie over nicotine en tabak.

Elk testresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.