Hoe lang werkt speed en welke bijwerkingen heeft amfetamine?

De roes van speed is meestal binnen enkele uren voorbij. De eliminatiehalfwaardetijd van amfetamine ligt bij volwassenen rond de 10 tot 12 uur, met een plasmapiek 2 tot 3 uur na inname (PMID 28910145). Uw lichaam werkt dus nog een halve dag door aan een stof die u allang niet meer voelt.

Ik vind dat het meest onderschatte getal rond speed.

Het lab meet bovendien iets anders dan uw gevoel. En hoe lang dat lab de stof nog ziet, hangt zelfs af van de zuurgraad van uw urine.

Hoe lang werkt speed?

Het merkbare effect van speed houdt bij de meeste mensen ongeveer vier tot acht uur aan. De concentratie in het bloed piekt 2 tot 3 uur na inname bij een vorm met directe afgifte (PMID 28910145). Daarna vlakt het effect af, terwijl de stof zelf nog uren blijft circuleren. Werkingsduur en aanwezigheid zijn niet hetzelfde.

Die kloof verklaart veel. U kunt nuchter aanvoelen en toch een lichaam hebben dat nog volop amfetamine verwerkt.

Bij kinderen ligt de halfwaardetijd lager, rond de 7 uur (PMID 28910145). Dat laat zien hoezeer leeftijd en fysiologie meewegen in deze getallen.

Wat zijn de effecten van speed op uw lichaam?

Amfetamine is een sympathicomimeticum: het bootst de reactie van uw eigen stresssysteem na. Het jaagt de hartslag op, verhoogt de bloeddruk, verwijdt de pupillen, onderdrukt de eetlust en stelt slaap uit. De alertheid die u ervaart is dezelfde reactie, alleen van de prettige kant bekeken.

De effecten van speed staan dus niet los van elkaar. Het is één reactie met meerdere gezichten.

Het RIVM volgt via de landelijke drugsmonitoring hoe vaak amfetamine in Nederland gebruikt wordt en welke incidenten worden gemeld. Amfetamine hoort daar al jaren bij de vaker gerapporteerde middelen.

Welke bijwerkingen heeft amfetamine op hart en bloeddruk?

Zelfs in gecontroleerde medische toepassing verhogen amfetaminen de hartslag en de bloeddruk in rust bescheiden maar meetbaar (PMID 32792083). Diezelfde review beschrijft meldingen van ritmestoornissen, cardiomyopathie en plotse hartdood, en benadrukt dat losse meldingen geen oorzakelijk verband bewijzen. Bij straatspeed zijn dosis en zuiverheid bovendien onbekend.

Dat laatste is geen detail. Een onbekende dosis maakt een op zich bescheiden effect op het hart lastig te voorspellen.

Slaap en eetlust zijn de twee systemen die daarnaast meestal als eerste opvallen. Beide kunnen dagen nodig hebben om terug te keren.

Waarom voelt de comedown zwaarder dan de roes zelf?

De comedown loopt achter op de farmacologie. Terwijl de stof nog wordt uitgescheiden, herstellen uw slaapschuld, uw eetlust en uw stemming in een veel trager tempo. Mensen beschrijven na één nacht vaak twee tot drie dagen van vermoeidheid, prikkelbaarheid en een leeg gevoel. Die periode duurt doorgaans langer dan de roes.

Herhaald gebruik om die dip te dempen is de route waarlangs een speedverslaving zich meestal opbouwt. Ik noem dat liever een patroon dan een karaktertrek.

Een test zegt daar overigens niets over. Een labwaarde toont blootstelling, geen afhankelijkheid.

Waarom verandert uw urine-pH hoe lang amfetamine aantoonbaar blijft?

Amfetamine is een base. Daardoor bepaalt de zuurgraad van uw urine mee hoeveel uw nieren werkelijk uitscheiden en hoeveel er wordt teruggenomen in het bloed. In zure urine gaat de stof sneller weg, in basische urine duurt de eliminatie langer (PMID 25157, PMID 32198137). Daarom bestaat er geen vast detectievenster.

Bij amfetamine-achtige stimulantia stegen de halfwaardetijd, de verblijftijd in het lichaam en de blootstelling in het bloed duidelijk naarmate de urine basischer werd (PMID 18481797). Zure urine versnelt de klaring juist.

De urinaire halfwaardetijd van amfetamine zelf lag in een gecontroleerd onderzoek rond de 21 uur, waarbij 40 tot 58 procent van de dosis in de urine terugkwam (PMID 15570192).

Die laatste rij is de reden dat twee mensen met hetzelfde gebruik een andere uitslag kunnen krijgen.

Neem twee mannen die op zaterdagnacht dezelfde hoeveelheid speed gebruiken en zich 36 uur later allebei laten testen. De een drinkt de dagen erna veel water en heeft van nature vrij zure urine. De ander niet. Maandagochtend meet het lab bij de eerste 250 ng/ml en bij de tweede 1.100 ng/ml.

Zelfde stof, zelfde hoeveelheid, zelfde nacht.

Het verschil zit in de zuurgraad van hun urine, niet in wat ze gebruikten. Daarom heeft de vraag hoe lang speed aantoonbaar blijft geen enkel antwoord dat voor iedereen klopt.

Wat is het verschil tussen straatspeed en dexamfetamine?

Chemisch zijn ze nauw verwant, farmaceutisch niet. Dexamfetamine staat in het Farmacotherapeutisch Kompas als geregistreerd geneesmiddel, met een vastgestelde sterkte, een bijsluiter en medische controle. Straatspeed heeft geen van die drie: de zuiverheid verschilt per partij en versnijdingen zijn niet zichtbaar. Dat verschil is de kern van deze vergelijking.

Een immunoassay-screening reageert op de amfetamineklasse, niet op de herkomst van de stof. Bevestiging met GC-MS benoemt de stof exact, maar zegt nog steeds niets over de bron.

Zo kan iemand met een recept en iemand met een gram van de markt dezelfde uitslag krijgen.

Wat een labwaarde hier wel en niet over zegt

Een positieve uitslag betekent blootstelling binnen een bepaald venster. Hij zegt niet hoeveel u gebruikt heeft, niet precies wanneer, en niet of er sprake is van afhankelijkheid. Dat is de eerlijke grens van dit soort meten, en ik noem die grens liever zelf dan dat u hem later ontdekt.

Wilt u weten of amfetamine bij u nog meetbaar is, dan kunt u een amfetamine screening in bloed laten doen zonder verwijzing van een arts.

De concrete vensters per matrix staan in hoe lang blijft amfetamine aantoonbaar. Het bredere kader, werkingsduur naast detectievenster voor alle middelen, staat in hoe lang werkt een drug. Voor twee andere stimulerende middelen met een heel andere comedown leest u wat coke met uw lichaam doet en 3-MMC effecten en de kater erna. Waarom de grenswaarde zelf het venster verschuift, leest u in wat een cut-off waarde is.

Ik zou de vraag omdraaien. Niet hoe lang het aantoonbaar blijft, maar hoe lang uw hart, uw slaap en uw eetlust nog aan het herstellen zijn.

Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Bronnen

• Markowitz J.S., Patrick K.S., "The Clinical Pharmacokinetics of Amphetamines Utilized in the Treatment of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder", Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology, 2017 (PMID 28910145)
• Torres-Acosta N. e.a., "Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week", Journal of the American College of Cardiology, 2020 (PMID 32792083)
• Huang W., Czuba L.C., Isoherranen N., "Mechanistic PBPK Modeling of Urine pH Effect on Renal and Systemic Disposition of Methamphetamine and Amphetamine", Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics, 2020 (PMID 32198137)
• Wan S.H., Matin S.B., Azarnoff D.L., "Kinetics, salivary excretion of amphetamine isomers, and effect of urinary pH", Clinical Pharmacology and Therapeutics, 1978 (PMID 25157)
• Wang L. e.a., "Influences of urinary pH on the pharmacokinetics of three amphetamine-type stimulants using a new high-performance liquid chromatographic method", Journal of Pharmaceutical Sciences, 2009 (PMID 18481797)
• Kim I. e.a., "Urinary pharmacokinetics of methamphetamine and its metabolite, amphetamine following controlled oral administration to humans", Therapeutic Drug Monitoring, 2004 (PMID 15570192)
• Farmacotherapeutisch Kompas, monografie dexamfetamine (farmacotherapeutischkompas.nl)
• RIVM, landelijke drugsmonitoring en incidentregistratie (rivm.nl)