Alcohol en bloeddruk: hoeveel daalt uw bloeddruk als u stopt?

Alcohol verhoogt uw bloeddruk, en hoeveel het scheelt hangt af van waar u begint. Wie zes glazen per dag drinkt en dat halveert, ziet de bovendruk gemiddeld 5,5 mmHg zakken (PMID 29253389). Wie twee glazen per dag drinkt en mindert, meet vrijwel geen verschil.

Ik vind dat een van de eerlijkste getallen in de leefstijlgeneeskunde. Het belooft de lichte drinker weinig, en de zware drinker veel.

Waarom verhoogt alcohol uw bloeddruk?

Alcohol grijpt op meerdere plekken tegelijk aan. Het activeert uw sympathische zenuwstelsel, jaagt de hartslag op en verstoort de vaatverwijdende functie van de binnenbekleding van uw bloedvaten. Uw nieren houden bovendien meer vocht vast. Het netto-effect is een hogere druk in de vaten, zolang het drinkpatroon aanhoudt.

De Hartstichting rekent alcohol daarom tot de leefstijlfactoren die de bloeddruk beïnvloeden, naast zout, gewicht en beweging.

Het bijzondere is dat dit effect al begint bij hoeveelheden die de meeste mensen normaal vinden.

Is er een hoeveelheid die geen effect heeft?

Waarschijnlijk niet. Een dosis-responsmeta-analyse onder ruim 19.000 mensen vond een vrijwel rechte lijn tussen inname en bloeddruk, zonder drempel waaronder het effect verdwijnt (PMID 37522179). Bij twaalf gram alcohol per dag, ongeveer één glas, lag de bovendruk gemiddeld 1,25 mmHg hoger dan bij niet drinken.

Bij 48 gram per dag, ongeveer vijf glazen, was dat 4,90 mmHg. De onderdruk volgde hetzelfde patroon, met 1,14 en 3,10 mmHg.

Dat zijn gemiddelden over grote groepen. Bij u persoonlijk kan het meer of minder zijn.

Wat doet één avond drinken met uw bloeddruk?

Iets wat veel mensen verrast: in de eerste uren daalt uw bloeddruk juist. Een Cochrane-review vond dat een hoge dosis alcohol de bovendruk binnen zes uur met ongeveer 3,5 mmHg verlaagt (PMID 32609894). Daarna keert het om. Meer dan dertien uur later ligt diezelfde bovendruk gemiddeld 3,7 mmHg hóger dan zonder alcohol.

Uw hartslag lag in die review op elk meetmoment hoger, vroeg gemiddeld 5,8 slagen per minuut en laat nog 2,7.

Dat verklaart waarom een meting de ochtend na een feestje zo verwarrend kan zijn. U meet niet het effect van de alcohol, u meet de terugslag.

Hoeveel daalt uw bloeddruk als u mindert of stopt?

Dat hangt volledig af van uw uitgangspunt. In een meta-analyse van 36 onderzoeken daalde de bovendruk pas meetbaar bij mensen die stevig dronken. Onder twee glazen per dag leverde minderen geen significante daling op (PMID 29253389). Boven de zes glazen per dag leverde halveren juist een forse daling op.

Stel, twee mannen van 45 hebben allebei een bovendruk van 148. De één drinkt zes glazen per dag, de ander twee. Halveren zij allebei, dan zakt de eerste met ongeveer 5,5 mmHg en verandert er bij de tweede vrijwel niets. Dezelfde inspanning, een heel ander resultaat.

Hoe lang heeft alcohol invloed op uw bloeddruk?

De acute schommeling is binnen ongeveer een etmaal uitgewerkt. De structurele verhoging niet: die hoort bij het patroon, niet bij het glas. In de onderzoeken naar minderen liepen de meetperiodes doorgaans enkele weken tot maanden, dus verwacht geen verschil na één alcoholvrije avond.

Voor mannen begint het risico op hoge bloeddruk bovendien eerder dan vaak gedacht. Bij één tot twee glazen per dag lag de kans op hypertensie al 19 procent hoger dan bij niet drinken (PMID 29950485). Bij vrouwen zag men dat verschil pas vanaf drie glazen per dag.

Wat een bloeddrukmeter niet ziet

Uw bloeddruk vertelt u iets over de belasting van uw vaten. Hij vertelt u niets over hoeveel u de afgelopen weken hebt gedronken, want te veel andere dingen sturen die waarde aan: stress, zout, slaap, gewicht, koffie.

Daar zitten labwaarden anders in elkaar. CDT reageert op een patroon van zwaar drinken over ongeveer twee tot drie weken en is van de routinemarkers het meest specifiek voor alcohol. Wilt u dat getal zien, dan kunt u een CDT-test voor alcohol laten doen zonder tussenkomst van een arts.

Hoe die marker zich verhoudt tot een verhoogde leverwaarde leest u in ons stuk over gamma-GT te hoog. Het volledige overzicht van de alcoholmarkers staat in alcohol aantonen. En wie merkt dat de nachten na een paar glazen slechter worden, herkent misschien het patroon uit alcohol en slaap.

Ik zou zelf niet op de bloeddrukmeter alleen varen. Twee getallen die verschillende dingen meten zeggen meer dan één getal dat u elke ochtend anders uitkomt.

Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Bronnen

• Di Federico S. e.a., "Alcohol Intake and Blood Pressure Levels: A Dose-Response Meta-Analysis of Nonexperimental Cohort Studies", Hypertension, 2023 (PMID 37522179)
• Roerecke M. e.a., "The effect of a reduction in alcohol consumption on blood pressure: a systematic review and meta-analysis", Lancet Public Health, 2017 (PMID 29253389)
• Tasnim S. e.a., "Effect of alcohol on blood pressure", Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020 (PMID 32609894)
• Roerecke M. e.a., "Sex-Specific Associations Between Alcohol Consumption and Incidence of Hypertension", Journal of the American Heart Association, 2018 (PMID 29950485)
• Hartstichting, informatie over bloeddruk en leefstijl (hartstichting.nl)