Een standaardglas is in Nederland 10 gram pure alcohol. Dat is de rekeneenheid achter elk advies en elke onderzoeksuitkomst over drinken. Het probleem: het glas in uw hand is er zelden een.
Nederlandse deelnemers schonken zichzelf thuis gemiddeld 129,4 ml witte wijn in, terwijl het standaardglas op 100 ml staat (PMID 30909986). Bij sterke drank was het 47,0 ml tegenover de norm van 35 ml.
Wat is een standaardglas precies?
Een standaardglas bevat ongeveer 10 gram ethanol, ongeacht wat erin zit. Dat is het hele idee: een glas bier, een glas wijn en een borrel horen in de horeca ruwweg evenveel alcohol te bevatten. Het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad rekenen allebei met deze eenheid.
Internationaal is die eenheid niet vastgelegd. In een vergelijking van 37 landen liep het standaardglas uiteen van 8 tot 20 gram (PMID 27073140). Nederland zit met 10 gram op de meest voorkomende waarde, maar een Brits of Amerikaans onderzoek rekent met een ander getal.
Hoeveel ml is een glas?
Dat hangt af van het alcoholpercentage. Hoe sterker de drank, hoe kleiner het standaardglas. De rekensom is simpel: milliliters maal alcoholpercentage maal 0,789 (het soortelijk gewicht van ethanol), gedeeld door 100.
| Drank | Standaardmaat | Alcoholpercentage | Gram alcohol | Standaardglazen |
|---|---|---|---|---|
| Pils | 250 ml | 5% | circa 10 g | 1,0 |
| Speciaalbier | 330 ml | 8% | circa 21 g | 2,1 |
| Wijn | 100 ml | 12% | circa 9,5 g | 1,0 |
| Wijn, thuis ingeschonken | 129 ml (gemeten) | 12% | circa 12 g | 1,3 |
| Sterke drank | 35 ml | 35% | circa 9,7 g | 1,0 |
| Sterke drank, thuis ingeschonken | 47 ml (gemeten) | 35% | circa 13 g | 1,3 |
| Versterkte wijn (port, sherry) | 50 ml | 18% | circa 7 g | 0,7 |
| Versterkte wijn, thuis | 94 ml (gemeten) | 18% | circa 13 g | 1,3 |
De gemeten waarden komen uit een onderzoek onder 201 Nederlanders die hun eigen thuisportie inschonken (PMID 30909986). De conclusie van de auteurs was helder: thuisgebruik in Nederland wordt onderschat.
Waarom schenkt u thuis groter in?
Omdat er geen maat op het glas staat en omdat glazen groter zijn geworden. Wie zichzelf inschenkt, richt zich op het glas, niet op de milliliters. In Engels onderzoek bevatte een zelfgekozen "gewoon glas" gemiddeld 1,90 eenheden wijn en 1,93 eenheden sterke drank (PMID 23278164). Bijna het dubbele van wat mensen dachten.
Wie groter inschonk, onderschatte de alcoholinhoud ook sterker. De fout versterkt zichzelf.
Klopt wat u zelf opgeeft?
Meestal niet, en niet een klein beetje. Bevolkingsonderzoek onderschat de alcoholconsumptie doorgaans met 40 tot 50 procent (PMID 25486405). Vergelijk je enquêtes met de daadwerkelijke verkoopcijfers, dan dekken die enquêtes maar 22 tot 32 procent van wat er is verkocht (PMID 20626370).
Stel, u schat uw gebruik op 10 glazen per week. Op basis van die onderschattingscijfers is 15 tot 20 glazen aannemelijker. Niet omdat u liegt, maar omdat 129 ml wijn in uw hoofd één glas is.
Hoeveel adviseert de Gezondheidsraad?
De Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad zijn kort: drink geen alcohol, of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Het Voedingscentrum draagt datzelfde advies uit. Dat is geen veiligheidsgrens waaronder niets gebeurt, het is de hoeveelheid waarbij het risico klein blijft.
Vanaf hoeveel glazen ziet een bloedtest het?
Hier moet ik voorzichtig zijn, want de eerlijke versie is minder strak dan de versie die u elders leest. CDT reageert op aanhoudend zwaar gebruik, in de orde van 60 gram alcohol per dag, dus ruwweg zes standaardglazen, volgehouden over weken.
Maar zelfs dan is de marker geen leugendetector. In een gecontroleerd onderzoek dronken 10 vrijwilligers drie weken lang 60 gram per dag. De gemiddelde CDT-waarde steeg significant. Toch kwamen slechts 2 van de 10 boven de afkapwaarde uit (PMID 8048718).
In een grote WHO-steekproef van 1.387 mensen presteerde CDT wel beter dan de leverwaarden. Het ROC-oppervlak voor zwaar drinken was 0,83 bij mannen en 0,82 bij vrouwen. Voor gamma-GT was dat 0,69 (PMID 18411243). Van de routinemarkers is CDT dus de sterkste. En een normale uitslag bewijst nog geen onthouding.
Wilt u uw eigen waarde zien, dan kwantificeert een CDT-test voor alcohol die, en de CDT-marker legt uit wat het getal betekent. Hoe CDT zich verhoudt tot EtG en tot een leverwaarde leest u in alcohol aantonen en in gamma-GT te hoog.
Ging het om één zware avond in plaats van een patroon, dan is binge drinken het stuk dat u zoekt.
Elk bloedtestresultaat bij Zuivertest bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.
Bronnen
- de Beukelaar M.F.A. e.a., "How full is your glass? Portion sizes of wine, fortified wine and straight spirits at home in the Netherlands", Public Health Nutrition, 2019 (PMID 30909986)
- Kalinowski A. en Humphreys K., "Governmental standard drink definitions and low-risk alcohol consumption guidelines in 37 countries", Addiction, 2016 (PMID 27073140)
- Boniface S. e.a., "Actual and perceived units of alcohol in a self-defined usual glass of alcoholic drinks in England", Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 2013 (PMID 23278164)
- Livingston M. en Callinan S., "Underreporting in alcohol surveys: whose drinking is underestimated?", Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 2015 (PMID 25486405)
- Nelson D.E. e.a., "US state alcohol sales compared to survey data, 1993-2006", Addiction, 2010 (PMID 20626370)
- Salmela K.S. e.a., "Carbohydrate-deficient transferrin during 3 weeks' heavy alcohol consumption", Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 1994 (PMID 8048718)
- Bergström J.P. en Helander A., "Clinical characteristics of carbohydrate-deficient transferrin measured by HPLC", Alcohol and Alcoholism, 2008 (PMID 18411243)
- Gezondheidsraad, Richtlijnen goede voeding (gezondheidsraad.nl)
- Voedingscentrum, informatie over alcohol en het standaardglas (voedingscentrum.nl)
Auteur
Zuivertest
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
